"Lúc 12h03 ngày 3/11 (theo giờ địa phương), máy phát tuabin của lò phản ứng đầu tiên của nhà máy điện hạt nhân Belarus đã nối với hệ thống điện quốc gia", Bộ Năng lượng của nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ này nằm ở cửa ngõ Liên minh châu Âu viết tin nhắn trên Telegram.

Được xây dựng bởi cơ quan hạt nhân Rosatom của Nga, nhà máy điện ở Ostrovets (Tây Bắc), cách thủ đô Vilnius của Litva 40 km, gồm hai lò phản ứng 1.200 megawatt mỗi lò và đáp ứng 1/3 nhu cầu năng lượng của Belarus.

Vào đầu tháng 8, ngay trước khi nhà máy nạp thanh nhiên liệu đầu tiên, Tổng thống Alexander Lukashenko đã ca ngợi dự án này là một bước tiến quan trọng cho sự độc lập về năng lượng của đất nước và bằng chứng về tiến bộ công nghệ của nước này.

Tuy nhiên, Belarus vẫn bị ám ảnh bởi sự nguy hiểm của năng lượng hạt nhân, một phần tư lãnh thổ của họ đã bị nhiễm xạ bởi vụ nổ lò phản ứng năm 1986 tại nhà máy điện của Liên Xô ở Chernobyl, thuộc Ukraine ngày nay.

Nhà máy điện Belarus, nơi có hai tháp làm mát có thể nhìn thấy từ xung quanh Vilnius, khiến những người hàng xóm Litva lo lắng, họ nói rằng nhà máy này không đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn.

Bộ trưởng Năng lượng Litva Zygimantas Vaiciunas cho biết trong một tuyên bố hôm 3/11 rằng nhà máy này là "mối đe dọa đối với an ninh quốc gia và công dân" của đất nước ông.

Về phần mình, các nhà chức trách Belarus và nhà sản xuất Nga đảm bảo rằng nhà máy này đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế hậu Fukushima và các khuyến nghị của Cơ quan Năng lượng hạt nhân quốc tế (IAEA).

Dự án được xây dựng từ tháng 11/2013, có vốn đầu tư 11 tỷ đô la, 10 tỷ trong số đó đến từ khoản tín dụng của Nga.

Việc đưa nhà máy này vào sử dụng diễn ra vào thời điểm Belarus đang bị rung chuyển bởi các cuộc biểu tình lớn sau việc tái cử vào ngày 9/8 của Tổng thống Alexander Lukashenko, sau một cuộc bầu cử bị phe đối lập cho là gian lận.

Tổng thống Lukashenko cho đến nay vẫn từ chối bất kỳ nhượng bộ đáng kể nào đối với những người biểu tình.